|
مقایسه ی آرایه ی ادبی در زبان فارسی و عربی جناس كامل - جناس مزدوج- جناس مركّب- جناس خط- تجاهل العارف- ابهام- قلب «ما لا يستحيل بالانعكاس» - تشبيه جناس كامل إلي حَتْفى سَعَي قدمى أري قدمى أراقَ دَمى. يعني: پاهايم مرا به سوي مرگ برد پايم را مي بينم كه موجب ريختن خون من شد آرايه شعر در (أرَي قدمى) و (أراقَ دمى) مي باشد. و مانند اين عبارت در نثر فارسي <چندان خور كت زيان دارد چندان مخور كت زيان دارد زيان اول او زندگي و زيان دوم ضرر است. إذا رَماك الدَّهْرُ فـى مَعشَرٍ قَد أجمَعَ النّاسُ علي بُغضِهِم فَدارِهِم ما دُمْتَ فـى دارِهِم و أرضِهم مادُمْتَ فـى أرضِهِم اگر زمانه تو را به ميان مردمي پرتاب كرد كه همگي آنان در كينه ورزيدن نسبت به تو با هم جمع شدند؛ تا وقتي كه در خانه ي آنان هستي با ايشان مدارا كن و تا وقتي كه در سرزمين آنان هستي ايشان را خشنود كن. زيبايي و آرايه ي شعر در فَدارِهِم و فـى دارِهِم و نيز أرضِهِم است. يا مَن تُضَيِّعُ عُمْرَهُ باللَّهوِ أمسِكْ وﭐعْلَمْ بِأنَّكَ ذاهِبٌ كذََهابِ أمْسِك (ابوالفضل ميكالي) تهیه کننده :عبادنسب علی - خوزستان - هندیجان يعني : اي آن كه عمر خود را با بازي و بيهودگي تباه مي كني، دست بازدار و بدان كه تو رفتني هستي همانطور كه ديروزت رفت زيبايي و آرايه شعر در دو كلمه « أمسِك» مي باشد؛ كه در مصرع اوّل به معني دست بازدار و فعل امر باب افعال است ولي در مصرع دوم (أمس: ديروز + كَ : تو) مي باشد اين صنعت شعري را جناس مركّب متشابه مي گويند. و مانند اين شعر فارسي: نگارم تا زِنده ام نازارمت نگارم تا زَنده ام نازارمت عادل اشكبوس اي نگار (زيباروي ) من تا زنده هستم تو را ناز مي كنم. اين گونه مي نگارم تا زنده هستم ( مي تازم ) و تو را نيازارم . كه جناس مركّب در دو كلمه «نازارمت » مي باشد، ، در مصرع اوّل ( ناز + آ رم + تو را ) در مصرع دوّ م ( نازارم + تورا ). *** در اين بيت نيز چنين جناسي به كار رفته است. كُلُّكُم قد أخَذَ الجامَ وَ لا جامَ لَنا ما الّذى ضَرَّ مُديرَ الجامِ لَو جا مَلَنا ( ابوالفتح بُستي) يعني : هر يك از شما حام را گرفته است و ما هيچ جامي نداريم ، گر داننده جام چه ضرري مي ديد اگر با ما نيز به نيكي رفتارمي كرد آ رايه و زيبايي شعر در ( لا جامَ لَنا ) و ( لَوْ جا مَلَنا ) مي باشد كه جناس مركبّ مرفوق نام دارد . اِ ذا مَلِكٌ لم يكُن ذاهبة فَدَعْهُ فدولتُهُ ذاهبة ( ابوالفتح بُستي ) تهیه کننده :عبادنسب علی - خوزستان - هندیجان يعني: اگر شاهي بخشنده نباشد، او را رها كن زيرا حكومت او از بين مي رود ذا + هبةٍ = داراي بخشش ذاهبةٌ= اسم فاعل از ذَهَبَ يعني رونده اين شعر نمونه صنعت شعري «جناس» است. و ماننداين شعر فارسي. فراقت به جانم چو آرد شبيخون شبي آبم از ديده آيد شبي خون جناس مزدوج: مَن طَلَبَ شيئاً وَجَدَّ وَ جَدَ و مَن قَرَعَ باباًً و لَجَّ وَ لَج ( حديث نبوي ) هر كس چيزي بخواهد و تلاش كند مي يابد و هر كس دري را بكوبد و اصرار ورزد، در گشوده گردد. گفت پيغمبر كه چون كوبي دري عاقبت زان در برون آيد سري آرايه شعر در (وَجَدَّ، وَجَدَ) و ( وَلَجَّ، وَلَجَ) مي باشد. و مانند اين شعر فارسي از قطران تبريزي : چون به طرف باغ بنمايد گل خود روي روي دست دلبرگيروجاي اندر كنار جوي جوي غَرَّ ك عِزُّ كَ فصارَ ذلك ذلُّكَ فَاخْشَ فاحِشَ فِعْلِكَ فَعَلَّكَ بِهذا تُهْدا. قابل توجه برنامه نويس: چنانچه ممكن است جمله عربي فوق يك بار ديگر اينجا تكرار شود امّا اين بار بدون نقطه و حركت يا لا اقل نقطه و حركت در جمله بالا رنگي باشد.
منسوب به حضرت علي خطاب به معاويه عّزت و مقام تو را فريفت و نتيجه ي آن موجب خواري تو شد. پس از كار ناشايست خويش بترس شايد بدين سان هدايت گردي. مثال فارسي از ابوشكور بلخي درشت است پاسخ وليكن درست درستي درشتي نمايد نخست تجاهل العارف: تاَللهِ يا ظَبْياتِ القاعِ قُلنَ لَنا ليلاى مِنكُنَّ اَم ليلي مِنَ البَشَر (مجنون ) تهیه کننده :عبادنسب علی - خوزستان - هندیجان شما را به خدا اي آهوان دشت به من بگوييد: آيا ليلاي من از شماست يا از جنس آدمي است؟ و اين شعر نمونه « تجاهل العارف» است. و اين شعر فردوسي نيز چنين است. چنين گفت بهمن كه اين رستم است و يا آفتاب سپيده دم است نمونه « ابهام»: خاطَ لـى عمرُو قباءً لَيتَ عينَيهِ سواءٌ قلتُ شعراً ليس يدرَى أمديحٌ اُم مجاءٌ ( بشّار بن بُرد) عمرو قبايي براي من دوخت كه اي كاش دو چشمش همانندهم بودند. شعري گفتم كه كسي نمي داند آيا مدح است يا سرزنش! ( توضيح اينكه خياط يك چشم نداشته است) در اين شعر صحبت « ابهام» به كار رفته است. نگويم بد كدام است و چه نيكوست از اين رفتار تو دشمن شود دوست مالا يستحيل بالانعكاس: كه در فارسي آرايه «قلب» گويند. و بدين صورت است كه چنانچه از آخر خوانده شود. شعر درست خوانده شود. مَوَدَتَُّهُ تَدومُ لِكُلِّ هَولٍ و هَل كُلُّ مودَّتُهُ تَدومُ يعني: دوستي او در هر جاي سختي ادامه دارد و آيا هر كسي در دوستي پايدار است؟ و نيز ﴿ رَبُّكَ فَكَبِّر﴾ / ﴿ كُلُّ فـى فلك﴾ در قرآن و نيز در شعر فارسي: شكر بترازوي وزارت بركش شو همره بلبل بلب هر مهوش تن ما خاك باب كاخ امنت براه مأمنت تمام هارب «تشبيه» رَقَّ الرُّجاجُ و راقَب الخَمرُ فَتَشابَها فَتَشاكَلْ الأمرُ فَكَأنَّما خَمرٌ و لا قَدَحٌ و كَأنَّما قَدَحٌ و لا خَمرٌ يعني: شيشه نازك شد و باده زلال گشت و مانند هم شدند و تشخيص مشكل شد به گونه اي كه گويا شراب است و جام نيست و يا گويا جام است و شراب نيست. فخرالدين عراقي همين مضمون را به فارسي سروده است. از صفاي مي و لطافت جام به هم آميختند جام و مدام همه جام است و نيست گويي مي يا مدام است و نيست گويي جام (ضمناً كلمه «مدام» يعني شراب) در اين ابيات صنعت شعري « تشبيه » به كار رفته است. تهیه کننده :عبادنسب علی - خوزستان - هندیجان * * * صَدْعُ الجيبِ و حالـى كِلاهُما كاللَّيالـى و ثَغْرُهُ فـى صَفاء وَ أدمُغى كاللّآلـى يعني: زلف يار و حال من هر دومانند شب هستند. دندان هاي پيشين او صافند و اشك هاي من همچون مرواريد هستند. در اين ابيات باز هم صنعت « تشبيه» به كار رفته است. البته از نوع تشبيه تسويه.
+ نوشته شده در یکشنبه بیستم تیر ۱۳۸۹ساعت 17:39 توسط علی عبادی نسب - خوزستان - هندیجان
|
|
درباره وبلاگ  بسم الله الرحمن الرحیم
با توکل بر خداوند بزرگ و به توصیه ى برخی از همکاران دانشگاهی و فرهنگی خود این پايگاه اينترنتي را راه اندازی نمودم، به این امید که با دانشجویانم در دانشگاه بندر امام و هندیجان و دیگر دوستان و شاگردانم در پیش دانشگاهی و دبیرستان،در ارتباط باشم و بایاری پروردگار منّان بتوانم با ارائه مطالب جذاب و سودمند ،دستی در دنیای مجازی اطلاعات داشته باشم. علی عبادنسب (عبادی ) - خوزستان - هندیجان
|
